Lyn a’i lyfrau!

Roedd gan y diweddar Lyn Dafis lyfrgell wych, ac roedd hi’n dweud llawer am y dyn.

gan Richard Owen

Dyma rai o silffoedd gweigion y Ficerdy ym Mhenrhyn-coch ar ôl gwasgaru llyfrgell wych Lyn Lewis Dafis. Gwaith diflas oedd chwalu’r casgliad, ond gwaith diddorol hefyd. Roedd yno tua 2,500 o lyfrau crefyddol a thua’r un faint o lyfrau iaith, hanes, llenyddiaeth, coginio etc. Roedd y llyfrau crefyddol wedi eu gosod yn ofalus mewn trefn, ond doedd o ddim wedi cael amser i roi trefn ar y lleill cyn eu gosod ar y silffoedd, felly roedd y cyfan yn gymysg. Ond roedd un eithriad – roedd tua tair silffaid o lyfrau am Sir Benfro ac yn eu mysg roedd o leiaf chwe chopi o Dail Pren, Waldo Williams. Fel y dywedodd Lyn sawl gwaith, ‘Ellwch chi byth gael gormod o gopiau o Dail Pren!‘ Ond roedd aml gopiau o sawl llyfr. Rwy’n siwr mai un rheswm am hyn oedd nad oedd erioed wedi cael digon o le i’w holl lyfrau ar silffoedd cyn cyrraedd y Ficerdy, felly fe brynai ail neu drydydd copi weithiau gan ei fod yn methu dod o hyd i’r cyntaf! Am ryw reswm roedd ganddo sawl copi o Chwedlau Odo, chwedlau Cymraeg Canol wedi’u golygu gan Ifor Williams. Rwy’n credu iddo ddweud wrthyf ei fod wedi astudio’r llyfr ar gyfer lefel A, a’i fod y pryd hynny’n meddwl ei fod yn ddewis od iawn ar gyfer pobl ifanc yn eu harddegau. Ond pam y cronnodd o sawl copi, wn i ddim. Mae’n rhaid fod gan y llyfr ryw afael arno.

Yn ôl y rhai a fu’n gweld ei lyfrau crefyddol, roedd ganddo ddewis gwych iawn o lyfrau gan gynnwys tua 12 silffaid o esboniadau, gan ddechrau yn Genesis a gorffen gyda’r Datguddiad. Ymysg y llyfrau eraill roedd yna amrywiaeth fawr. Oherwydd ei ddiddordeb oes mewn ieithoedd, yn enwedig rhai lleiafrifol, roedd yna lyfrau gramadeg a dysgu iaith yn trafod y Gymraeg a’r ieithoedd Celtaidd eraill, Lladin, Ffrangeg, Sbaeneg, Basgeg, Iseldireg (gyda sylw arbennig i Iseldireg Fflandrys ble’r oedd hi wedi ei thrin fel iaith leafrifol) a Maori ac ambell un arall megis Finnish for fun. Roedd yna lyfrau hanes a gwleidyddiaeth o bob math, a dewis da iawn o lyfrau coginio, un o’i bleserau. Roedd silffaid neu ddwy o lyfrau barddoniaeth, Cymraeg a Saesneg, ond ychydig iawn o nofelau. Rwy’n credu mai’r unig adeg y prynai nofel oedd pan ofynnid iddo adolygu un! Ond roedd ganddo gopi o How to write a novel a hefyd How to talk about books without reading them! Dyna fy hoff deitl i!

Llwyddwyd i werthu’r rhan fwyaf o’r llyfrau’n lleol. Mae cyfran helaeth o’r rhai crefyddol wedi mynd i’r Little Bookshop by the Sea yn Stryd Talbot, a llawer o’r rhai hanes, iaith etc i Ystwyth Books, The Literary Cat ym Machynlleth ac i Gwyn Tudur. Aeth y gweddill i siopau elusen lleol. Felly, os ydych yn mynychu’r siopau hyn efallai y dewch ar draws rhai o’r llyfrau, er mai ychydig ohonynt sydd â’i enw arnynt. Ond os teimlwch fod rhyw ysbryd direidus yn agos, efallai mai ef fydd yna!

Dweud eich dweud